Şarbon hastalığı ; “bacillus anthracis” adı verilen bir bakterinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Tıp dilinde “antraks” adı verilen şarbon özellikle otçul memeli hayvanlarda görülmekle beraber bu hayvanlardan da diğer memelilere veya insanlara bulaşma özelliği gösteren bir hastalıktır.

Şarbon Belirtileri

Şarbon kendini insan vücudunda 3 şekilde gösterir. Bunlar ; deri, sindirim sistemi ve akciğer şarbonudur.
Akciğer şarbonu ; solunum yoluyla vücuda yerleşen şarbon mikrobu akciğerlere yerleşir ve etkisini gösterir.Bu etkiler nefes alıp vermede zorlanma, akciğerde yaraların oluşması gibi sonuçlar doğurur.Bakteri virusa girdikten 1 hafta sonra etkilerini göstermeye başlar.Başlangıçta yüksek ateş gözlemlenir, daha sonra lenf bezleri şişer ve yukarıda belirtilen nefes alıp verme zorluğu kendini gösterir.Erken tedavi edilmediği takdirde akciğer şablonu menenjite yol açabilir.

Sindirim sitemi şarbonu ; bu şarbon tipi şarbonlu hayvanların etlerinin tüketilmesiyle kendini gösterir.Söz konusu etlerin çiğ tüketilmesi ya da iyi pişirilmeden yenmesi bu tip bir şarbon hastalığının meydana gelmesine yol açar.3 tip şarbon vakasından belki de en öldürücü şarbon tipidir.Sindirim sistemine yerleşen virüs , hastanın kan kusmasına ve dışkısının kanlı olarak atılmasına neden olur.

Deri şarbonu ; deri şarbonu hastalığı şarbona yol açan bakterinin deri yoluyla bulaşmasından meydana gelir.Özellikle hastalıklı ya da yaralanmış derilere daha kolay entegre olur ve etkisini gösterir.Yüksek ateş, bulantı ve kusma gibi belirtileri vardır.Tedavinde genellikle antibiyotikler kullanılır.

Şarbondan Korunma Yöntemleri

• Şarbon riskinin yüksek olduğu bölgelerdeki otçul hayvanların aşılanması önemlidir
• Şarbonlu hayvanların dışkıları, yem havuzları veya temas ettikleri bütüm materyaller yakılarak imha edilmelidir
• Şüpheli hayvanlar en yakın hayvan sağlığı merkezine götürülmeli ve kesin sonuç alınana kadar kesilmemeli ve temas edilmemelidir
• Hayvanların temasta bulunduğu eşyalar veya araçlar dezenfekte edilmeli , gerekirse imha edilmelidir

Cüzzam hastalığı ; “mikobakterium lepra” adlı bir bakterinin neden olduğu kronik bir hastalıktır.Cüzzam hastalığının geçmişi çok eskilere dayanırken , bunun milattan önce 500′lü yıllarda Yunanlıların tıp çalışmalarında denk geldikleri ve yazıtlarında yer aldığı söylenir.Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ‘nün yaptığı araştırmalara göre dünya üzerinde 20 milyona yakın cüzzam hastası vardır.Türkiye’de ise bu sayının 4 bin civarında olduğu tahmin edilmektedir.Fakat bu sayı bir şekilde tedavi olmuş veya kayıt altına alınmış hastaların sayısıdır , henüz cüzzam hastası olduğunu bilmeyen veya cüzzam hastalığına yakalanıp tedaviye başlayan çok sayıda insan olduğunun da altı çizilmektedir.Cüzzam hastalığının bulaşma riski çok az da olsa bu hastalarla temas halinde olan insanlarda veya tıp çalışanlarında görülme olasılığı vardır.Genelde deri veya üst solunum yolu mukozası ile bulaştığı saptanmaştır.Ancak uzmanlar bu olasılığın düşük olduğuna vurgu yapmaktadırlar.
Cüzzam hastalığı kendisini bakteri vücuda girdikten 3 ila 5 yıl arasında gösterir.Uzmanlar cüzzamın 4 tipinin olduğunu bunların da Lepramatöz Tipi Cüzzam, Tüberküloit Tip Cüzzam, Borderlein Tipi Cüzzam, İndetermine Tip Cüzzam olarak sınıflandırdığını belirtiyorlar.Bu 4 tip cüzzamın da belirtileri genelde birbirine yakın olsa kendi arasında belirlilik gösterebilir.Bunları sıralayacak olursak cüzzamın belirtileri şu şekilde listelenebilir :

Lepramatöz Tip Cüzzam Belirtileri :

• Çok sayıda küçük kırmızı renki lekeler
• Cinsel organlar, yüz, ense, meme ucu gibi bölgelerde “Leprom” denilen kahverengi renkte lekeler
• Suratta şekil ve görünüm bozukluğu
• Karaciğerde tahribat
• Kemiklerde tahribat
• İlerlemesi durumunda gözde görme kaybı

Tüberküloit Tip Cüzzam Belirtileri :

• Yüz felci
• Sinir felci sonucu pençe el görünümü
• Deride kuruluk ve deri döküntüleri
• Deride ufak ufak lekeler

Borderlein Tipi Cüzzam Belirtileri :
Lepramatöz ve Tüberküloit cüzzam tiplerinin belirtilerini gösterir , hangi tip cüzzama daha yakınsa onun belirtilerinin görüldüğü saptanmıştır.

İndetermine Tip Cüzzam Belirtileri :
Bu tip cüzzamda genelde tek leke olarak kendini gösterir.Bu leke genelde büyüyerek yayılır ve orta kısmı daha sonra iyileşme gösterir.

Tedavisi :
Günümüzde cüzzamın tedavi yöntemleri oldukça gelişmiştir.Tanı koyulur koyulmaz hastalık modern tıp teknolojisi ile tedavi edilmekte ve kalıcı veya ağır sonuçlar doğurmasına engel olunmaktadır.Tedavisinde bakterinin duyarlı olduğu antibiyotikler kullanılır.Tedavi sürecinde çocukların cüzzamlı hastalardan uzak durmaları önerilir, büyüklere bulaşmayan hastalığın çocuklara bulaşma olasılığı çok düşük de olsa mevcuttur.

---